üstün yeteneklilik

Sigmund Freud
Iq mesleki beceri ve gelirin önemli bir yordayıcısıdır. Yüksek ıq sadece potansiyelden haber verir, garantilemez. Peki ulan bu üstün yetenek nasıl ortaya çıkar. Hangi özelliklerin birleşimlerinden oluşur. İsimleri hatırlamıyorum kuramlara hakimim. En başta görev, irade ve yaratıcılığın birleştiği yerde üstün yetenekliliğin çıktığına inanılıyordu. Görev kişinin belli bir amacının olmasını, irade o amaca doğru giden yolda bize verilen enerji ve yaratıcılık ise bu yoldaki inisiyatif ve verdiğimiz kararlardır. Şu analoji ile anlayabilirsiniz. Yaratıcılık altımızdaki arabaysa irade benzin ve görev ise yolumuzdur. Birinin eksikliği büyük engeller koyar. Daha sonra ise ulan bu herkeste olan bir olay herkese uyarlanabilir. Ama bunları gerçekleştirince nedense herkes üstün yetenekli olamıyor sadece yetenekli oluyor dediler.
Bundan hareketle beşgen kuramı geldi. Enderlik, olağanüstülük, kanıt,üretkenlik ve değerin birleştiği yerde üstün yeteneklilik ortaya çıkar dediler. Enderlik yapılan işin ne kadar az yapıldığıyla, olağanüstülük bu işin ne kadar iyi yapıldığıyla, kanıt bu işten alınan sonuçla, üretkenlik kullanılan inisiyatifle ve değer ise bu işin cidden bir değeri olup olmadığı ile ilgileniyordu. Bunu Elon Musk'ın ilk oyunu olan blastar ile açıklayıcam. Bu işin enderliği bu oyunun bu fiyata zor bulunmasıydı. Olağanüstülüğü ise bunu 12 yaşında bir çocuğun yapmasıydı. Kanıt oyunun kendisiydi. Üretkenlik ise Elon Musk'ın okuduğu onlarca kitaptan geliyordu. Değeri ise oyunun o zamanlar eğlenceli bulunmasıydı. Yani o zamanın standartlarına uygundu. Daha sonra ise millet ulan dedi bu Elon Musk (yada herhangi bir yetenek) sadece kendi çabaları ile mi buraya geldi deyip beş faktörlü modeli ortaya koydular. Genel yetenek, özel yetenek, zihinsel olmayan yetenek, çevresel faktörler ve şans bu modelin içerdikleriydi. Bu Elon Musk'ın dedesinin zengin bir doktor ve annesinin ise iyi kazanan ve evladını sürekli okumaya özendiren bir diyetisyen olması ile açıklanabilir.